Quán triệt Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới, việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho học viên Công an nhân dân trở thành yêu cầu vừa cấp thiết, vừa mang tính chiến lược lâu dài. Với vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu lý luận hàng đầu của Ngành, Học viện Chính trị CAND đã chủ động triển khai nhiều đột phá trong nội dung, phương pháp giảng dạy và chuyển đổi số. Bài viết đánh giá toàn diện những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế cần khắc phục, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm đưa công tác giáo dục lý luận chính trị đi vào thực chất, hiệu quả.

1. Giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng của Đảng, có vai trò trang bị thế giới quan, phương pháp luận khoa học, củng cố bản lĩnh chính trị, niềm tin và định hướng hành động cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp; sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, truyền thông số và không gian mạng tác động ngày càng sâu rộng đến nhận thức, tư tưởng, tâm lý xã hội, yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ngày càng trở nên cấp thiết. Nhận thức rõ vị trí, vai trò của công tác tư tưởng trong bối cảnh mới, Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đã đặt ra yêu cầu: “Tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống trường chính trị và hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng phù hợp với từng đối tượng, gắn lý luận với thực tiễn; xây dựng, vận hành nền tảng học tập lý luận chính trị số dùng chung, kiểm tra, đánh giá thực chất”. Đây là định hướng quan trọng, đặt ra yêu cầu giáo dục lý luận chính trị phải chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức theo phương thức một chiều sang phát huy tính chủ động, tư duy, khả năng vận dụng của người học; đồng thời tăng cường tính thực tiễn, ứng dụng công nghệ số và đổi mới kiểm tra, đánh giá. Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu trên càng có ý nghĩa đặc biệt, bởi giáo dục lý luận chính trị trực tiếp góp phần xây dựng bản lĩnh chính trị, củng cố lập trường, niềm tin và ý thức trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Là cơ sở đào tạo, nghiên cứu lý luận chính trị của lực lượng CAND, Học viện Chính trị Công an nhân dân cần chủ động cụ thể hóa những yêu cầu của Nghị quyết số 25-NQ/TW vào hoạt động giáo dục, đào tạo, trước hết là đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị phù hợp với đặc điểm đối tượng học viên CAND, gắn lý luận với thực tiễn công tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng CAND. Theo đó, đổi mới giảng dạy không chỉ nhằm nâng cao chất lượng tiếp thu tri thức mà phải hướng tới hình thành năng lực tư duy, vận dụng lý luận, khả năng nhận diện và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất. Đây là một trong những giải pháp quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, hiệu quả công tác tư tưởng và xây dựng lực lượng CAND vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới.

2. Quán triệt chủ trương của Đảng, Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an về đổi mới giáo dục, đào tạo và cụ thể hóa yêu cầu của Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới, Học viện đã quan tâm đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo hướng phù hợp với đối tượng, gắn lý luận với thực tiễn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Những năm qua, Học viện đã triển khai nhiều nội dung, hình thức và phương pháp dạy học mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ CAND trong tình hình mới, cụ thể như sau:

Về nội dung giảng dạy các môn lý luận chính trị: Trong quá trình thực hiện bài dạy giỏi, đa phần giảng viên đã tập trung đi sâu, luận giải các vấn đề cơ bản, cốt lõi của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh. Hầu hết các nội dung giảng dạy đều có sự gắn kết, liên hệ vận dụng với những vấn đề thực tiễn cuộc sống và thực tiễn công tác công an đặt ra. Đặc biệt, thông qua các bài giảng của mình, giảng viên đều đặc biệt quan tâm giáo dục chính trị tư tưởng cho học viên, hướng suy nghĩ và hành động của Học viện vào thực hiện tốt các quan điểm, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; nội quy, quy định của Ngành; tích cực rèn luyện bản lĩnh chính trị, hình thành những bản chất tốt đẹp của người cán bộ, chiến sĩ CAND tương lai.

Về phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị:  Bên cạnh việc chú trọng đổi mới nội dung giảng dạy, giảng viên cũng đặc biệt quan tâm, chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của người học, ứng dụng có hiệu quả công nghệ thông tin vào việc dạy học các môn lý luận chính trị như: Dành thời lượng hợp lý cho hoạt động thảo luận của học viên. Giảng viên tích cực đổi mới pháp thảo luận nhóm bằng cách kết hợp các kỹ thuật dạy học như: kỹ thuật ổ bi, kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật bể cá… Ứng dụng phương tiện dạy học hiện đại phục vụ giảng dạy các môn lý luận chính trị như: chiếu phim tư liệu, tài liệu về thân thế, cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sử dụng Bảo tàng ảo 3D trên trang web hochiminh.vn. bảo tàng 3D với 12 bảo tàng ảo như Khu di tích làng Sen, Kim Liên; Khu di tích Pác Bó, bảo tàng Hồ Chí Minh…Học viện không cần trực tiếp đến bảo tàng nhưng vẫn có thể quan sát, nghe thuyết minh về các tài liệu, hiện vật tại các bảo tàng này. Đây là cách giảng dạy trực quan thực sự chất lượng, hiệu quả, tạo hứng thú cho học viên trong quá trình học tập.

Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị tại Học viện vẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh để đáp ứng tốt hơn yêu cầu trong tình hình mới. Ở một số môn học, phương pháp thuyết trình, diễn giảng và truyền đạt kiến thức vẫn được sử dụng khá phổ biến, trong khi các phương pháp tăng cường trao đổi, đối thoại, thảo luận và phát huy tính chủ động của người học chưa được khai thác đồng đều. Việc gắn nội dung lý luận với những vấn đề thực tiễn công tác Công an ở một số bài giảng chưa thật sự sâu và thường xuyên. Việc xây dựng, khai thác học liệu số phục vụ dạy và học lý luận chính trị còn hạn chế, chưa tạo được nguồn học liệu phong phú, thuận tiện và có tính tương tác cao cho người học.

3. Từ thực trạng trên cho thấy, đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị tại Học viện Chính trị CAND đã có những chuyển biến tích cực, song vẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh, đồng bộ và thực chất hơn. Trước yêu cầu của Nghị quyết số 25-NQ/TW, vấn đề đặt ra không chỉ là đổi mới cách thức truyền đạt kiến thức, mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến trong phương thức tổ chức dạy và học, bảo đảm phù hợp với từng đối tượng, gắn lý luận với thực tiễn, tăng cường ứng dụng công nghệ số và kiểm tra, đánh giá thực chất. Đây là cơ sở để Học viện tiếp tục nghiên cứu, triển khai các giải pháp đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị và đáp ứng yêu cầu công tác tư tưởng trong CAND trong bối cảnh mới. Do đó, để nâng cao chất lượng giảng dạy các môn lý luận chính trị nói riêng tại Học viện Chính trị CAND cần thực hiện các vấn đề sau:

Thứ nhất, Tiếp tục quán triệt và thực hiện có hiệu quả các quan điểm, chủ trương chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; xác định đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để thực hiện hóa mục tiêu xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết số 12 của Bộ Chính trị; thực hiện đổi mới chương trình, nội dung các môn lý luận chính trị gắn sát với chuẩn đầu ra của từng đối tượng người học. Mặt khác, chú trọng hoạt động nghiên cứu khoa học phục vụ giảng dạy, có những bổ sung, vận dụng, phát triển phù hợp với sự phát triển của thực tiễn.

Thứ hai, Đẩy mạnh xây dựng, khai thác nền tảng và học liệu số phục vụ giáo dục lý luận chính trị. Nghị quyết số 25-NQ/TW yêu cầu “xây dựng, vận hành nền tảng học tập lý luận chính trị số dùng chung”. Đối với Học viện Chính trị CAND, cần cụ thể hóa yêu cầu này bằng việc đẩy mạnh số hóa giáo trình, bài giảng, tài liệu tham khảo, dữ liệu thực tiễn và các nguồn học liệu phục vụ học tập lý luận chính trị; từng bước hình thành hệ thống học liệu số có tính hệ thống, cập nhật và thuận tiện cho cả giảng viên và học viên. Cùng với xây dựng học liệu, cần chú trọng thiết kế các dạng học liệu có tính tương tác như tình huống, câu hỏi vấn đề, bài tập vận dụng, dữ liệu thực tiễn, chuyên đề cập nhật, qua đó tạo điều kiện để học viên chủ động nghiên cứu trước, trong và sau giờ học. Việc ứng dụng công nghệ số cần hướng tới thay đổi phương thức học tập, không chỉ đơn thuần chuyển tài liệu giấy sang tài liệu điện tử. Đồng thời, cần từng bước kết nối, chia sẻ và khai thác các nguồn dữ liệu, học liệu lý luận chính trị phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin của lực lượng CAND, tạo nền tảng cho việc tổ chức dạy và học linh hoạt, liên tục và hiệu quả hơn.

Thứ ba, Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng cường đối thoại, phát huy tính chủ động và năng lực vận dụng của người học. Giảng viên cần tăng cường các phương pháp như nêu vấn đề, thảo luận, đối thoại, phân tích tình huống, tranh luận và xử lý vấn đề thực tiễn; hạn chế sự phụ thuộc vào phương pháp thuyết trình một chiều. Những vấn đề thực tiễn của công tác Công an hoặc những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình xây dựng lực lượng CAND cần được lựa chọn làm bài tập tình huống để người học vận dụng các nguyên lý, quan điểm lý luận đã được học để phân tích, đánh giá và đề xuất cách giải quyết. Qua đó, giờ học lý luận chính trị không chỉ là quá trình truyền đạt và tiếp nhận tri thức, mà trở thành quá trình trao đổi, giải thích, thuyết phục và hình thành năng lực tư duy lý luận, phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác tư tưởng trong bối cảnh mới.

Thứ tư, củng cố, nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ giảng viên giảng dạy các môn lý luận chính trị. Giảng viên giảng dạy các môn lý luận chính trị phải thực sự là người tâm huyết với nghề nghiệp và có phông kiến thức sâu rộng; quá trình giảng dạy phải liên hệ với thực tiễn, gắn liền lý luận với thực tiễn. Giảng viên phải không ngừng trau dồi kiến thức, trình độ chuyên môn; thường xuyên cập nhật các nội dung, văn bản, chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước để đảm bảo tính thời sự trong quá trình giảng dạy. Bên cạnh đó, quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị phải đảm bảo tính Đảng. Nói đến tính Đảng là nói đến lập trường tư tưởng, sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng. Giảng viên phải đứng trên lập trường, quan điểm giai cấp công nhân, lập trường lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để nghiên cứu, giảng dạy lý luận. Mỗi giảng viên phải luôn rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, gương mẫu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chí Minh, xác định giảng dạy các môn lý luận chính trị là vinh dự vì được góp một phần công sức vào nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ chế độ. Theo đó, cần xây dựng bài tập tình huống trên lớp về giải quyết các "điểm nóng" dư luận, tình huống diễn biến tư tưởng hoặc đấu tranh phản bác quan điểm sai trái trên không gian mạng để người học có thêm kinh nghiệm và kỹ năng thực tế.

Thứ năm, đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, đánh giá năng lực vận dụng lý luận. Nghị quyết số 25-NQ/TW đặt yêu cầu “kiểm tra, đánh giá thực chất”. Vì vậy, đổi mới giáo dục lý luận chính trị cần được thực hiện đồng bộ với đổi mới kiểm tra, đánh giá, tránh tình trạng nội dung, phương pháp giảng dạy đã đổi mới nhưng kiểm tra vẫn chủ yếu đánh giá khả năng ghi nhớ, tái hiện kiến thức. Theo đó, cần đa dạng các hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả; tăng cường các câu hỏi, bài tập và tình huống yêu cầu học viên phân tích, đánh giá, liên hệ và vận dụng lý luận để giải quyết vấn đề cụ thể; kết hợp đánh giá quá trình với đánh giá kết quả cuối khóa, chú trọng cả mức độ hiểu lý luận và khả năng vận dụng vào thực tiễn. Tiêu chí đánh giá cần phản ánh được năng lực tư duy, lập luận, khả năng liên hệ thực tiễn và vận dụng phương pháp luận của người học. Đồng thời, cần từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý, tổ chức và phân tích kết quả kiểm tra, đánh giá; sử dụng kết quả đánh giá như một căn cứ để điều chỉnh nội dung, phương pháp giảng dạy và hỗ trợ người học.

Nguyễn Thị Ngọc Lan

Giảng viên Khoa Lịch sử Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh – T03