1. Phát triển nguồn lực con người theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

          Phát triển nguồn lực con người luôn là một trong những tư tưởng xuyên suốt trong đường lối phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nếu ở các kỳ Đại hội trước, con người được xác định là trung tâm của chiến lược phát triển thì Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã phát triển nhận thức này lên một bước mới khi đặt con người vào vị trí vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là mục tiêu, động lực và nguồn lực quan trọng nhất của sự phát triển đất nước. Đây không chỉ là sự kế thừa nhất quán quan điểm của Đảng mà còn phản ánh yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, khi chất lượng nguồn nhân lực trở thành nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia, khả năng tự chủ và sức chống chịu của đất nước trước những biến động nhanh chóng của môi trường quốc tế.

          Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu “phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số”[1]. Nếu trước đây, nguồn lực con người thường được tiếp cận chủ yếu dưới góc độ giáo dục, đào tạo và sử dụng lao động thì Đại hội XIV của Đảng đã mở rộng nội hàm sang phát triển con người một cách toàn diện. Trong cấu trúc đó, thể lực được đặt ngang hàng với trí tuệ, đạo đức, năng lực sáng tạo và kỹ năng nghề nghiệp, phản ánh nhận thức mới rằng sức khỏe và thể chất không chỉ là điều kiện của lao động mà còn là một thành tố cấu thành năng lực phát triển quốc gia.

          Quan điểm này phù hợp với bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, khi chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn làm thay đổi căn bản yêu cầu đối với nguồn nhân lực. Người lao động không chỉ cần trình độ chuyên môn cao mà còn phải có sức khỏe tốt, khả năng thích ứng nhanh, chịu được cường độ lao động lớn và làm việc hiệu quả trong môi trường áp lực cao. Vì vậy, phát triển nguồn lực con người theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng phải được hiểu là quá trình phát triển đồng bộ cả đức - trí - thể - mỹ - kỹ năng, trong đó thể lực là nền tảng bảo đảm cho việc phát huy hiệu quả các năng lực khác.

          Đối với lực lượng Công an nhân dân, quan điểm này có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Công an nhân dân là lực lượng vũ trang nhân dân, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong điều kiện các loại tội phạm ngày càng tinh vi, bạo lực, sử dụng công nghệ cao và xuất hiện nhiều hình thái đe dọa an ninh mới. Do đó, yêu cầu phát triển nguồn lực con người trong Công an nhân dân không chỉ dừng ở việc nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ nghiệp vụ, khả năng ứng dụng khoa học - công nghệ mà còn phải chú trọng xây dựng nền tảng thể lực, sức khỏe và khả năng vận động đáp ứng yêu cầu công tác, chiến đấu trong mọi điều kiện.

          Có thể khẳng định, tư duy phát triển nguồn lực con người của Đại hội XIV đã tạo cơ sở lý luận quan trọng để nhìn nhận nguồn lực thể chất không còn là yếu tố bổ trợ mà đã trở thành một cấu phần hữu cơ của nguồn lực con người. Đây cũng là cơ sở chính trị để các ngành, các lĩnh vực, trong đó có lực lượng Công an nhân dân, đổi mới toàn diện công tác giáo dục thể chất, huấn luyện thể lực và chăm sóc sức khỏe nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ đủ phẩm chất, năng lực và điều kiện thể chất để hoàn thành tốt nhiệm vụ trong tình hình mới.

          2. Yêu cầu phát triển nguồn lực thể chất trong Công an nhân dân theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

          Phát triển toàn diện nguồn lực con người theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu cụ thể đối với từng ngành, từng lĩnh vực và từng lực lượng. Đối với Công an nhân dân, yêu cầu đó không chỉ dừng lại ở việc nâng cao trình độ chính trị, pháp luật, nghiệp vụ hay năng lực ứng dụng khoa học, công nghệ, mà còn đòi hỏi xây dựng một nền tảng thể chất đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong điều kiện mới.

          Hoạt động của lực lượng Công an nhân dân có tính chất đặc thù mà không nhiều lực lượng lao động khác có được. Cán bộ, chiến sĩ thường xuyên làm việc trong môi trường cường độ cao, áp lực lớn, thời gian kéo dài, địa bàn rộng, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Nhiều nhiệm vụ đòi hỏi phải cơ động liên tục, truy bắt đối tượng nguy hiểm, giải quyết các vụ việc có yếu tố bạo lực, chống khủng bố, xử lý bạo loạn, cứu hộ cứu nạn, bảo vệ mục tiêu trọng yếu, bảo đảm an ninh các sự kiện chính trị lớn của đất nước. Trong các tình huống đó, sức khỏe, thể lực, sức bền, khả năng phản xạ và phối hợp vận động của cán bộ, chiến sĩ có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả thực hiện nhiệm vụ cũng như sự an toàn của lực lượng và Nhân dân.

          Trong bối cảnh chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhiều phương tiện, trang thiết bị và công nghệ hiện đại được đưa vào phục vụ công tác Công an. Tuy nhiên, công nghệ chỉ hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động chứ không thể thay thế con người trong các nhiệm vụ trực tiếp thực thi pháp luật. Cán bộ, chiến sĩ Công an vẫn là chủ thể sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ và trực tiếp xử lý các tình huống phức tạp. Điều đó cho thấy nguồn lực thể chất vẫn giữ vai trò nền tảng đối với năng lực tác chiến, khả năng cơ động và sức chiến đấu của lực lượng.

          Nhận thức rõ yêu cầu đó, trong những năm qua, Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ Công an luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng công tác điều lệnh, quân sự, võ thuật và rèn luyện thể lực cho cán bộ, chiến sĩ. Đây được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Công an Trung ương lần thứ VIII và tiếp tục triển khai Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 16/3/2022 của Bộ Chính trị về “đẩy mạnh xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.

          Để cụ thể hóa chủ trương đó, Bộ Công an đã ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm chuẩn hóa công tác huấn luyện thể lực, quân sự và võ thuật trong toàn lực lượng. Kế hoạch số 34/KH-BCA-X03 ngày 19/01/2026 về tập huấn điều lệnh, quân sự, võ thuật năm 2026 tiếp tục yêu cầu thống nhất nội dung, phương pháp huấn luyện theo hướng thực chất, sát thực tiễn chiến đấu. Đồng thời, Cục Công tác đảng và công tác chính trị đã ban hành Quyết định số 1058/QĐ-X03-P8 kèm theo Tài liệu huấn luyện võ thuật Công an nhân dân và Quyết định số 1059/QĐ-X03-P8 kèm theo Tài liệu huấn luyện quân sự và sử dụng công cụ hỗ trợ. Các tài liệu này được xây dựng theo hướng hiện đại, thống nhất, cập nhật thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, nhằm trang bị cho cán bộ, chiến sĩ những kiến thức, kỹ năng cơ bản về võ thuật Công an, kỹ thuật chiến đấu, quân sự, sử dụng thành thạo các loại vũ khí quân dụng và công cụ hỗ trợ; qua đó rèn luyện sức khỏe, nâng cao bản lĩnh chiến đấu, khả năng phản ứng nhanh và hiệu quả thực thi nhiệm vụ.

          Bên cạnh đó, việc ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BCA ngày 07/4/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09/2021/TT-BCA về kiểm tra điều lệnh, quân sự, võ thuật Công an nhân dân tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm tra, đánh giá chất lượng huấn luyện trong toàn lực lượng. Hoạt động kiểm tra không chỉ nhằm bảo đảm việc thực hiện thống nhất các quy định về điều lệnh, quân sự, võ thuật mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật, xây dựng tư thế, lễ tiết, tác phong chính quy, ứng xử có văn hóa; đồng thời phát hiện những hạn chế để kịp thời chấn chỉnh, nâng cao chất lượng xây dựng lực lượng.

          Có thể thấy, công tác phát triển nguồn lực thể chất trong Công an nhân dân đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ thống văn bản quy phạm, giáo trình, tài liệu huấn luyện ngày càng được hoàn thiện; nội dung huấn luyện được chuẩn hóa; công tác kiểm tra, đánh giá được tăng cường; phong trào rèn luyện thể lực, võ thuật được duy trì thường xuyên ở các đơn vị, địa phương và cơ sở đào tạo. Nhờ đó, chất lượng thể lực, khả năng sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ và kỹ năng xử lý tình huống của cán bộ, chiến sĩ từng bước được nâng lên, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.

          Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân “chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, công tác phát triển nguồn lực thể chất vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Điều kiện huấn luyện giữa các đơn vị chưa thật sự đồng đều; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ rèn luyện thể lực ở một số nơi còn thiếu; nội dung huấn luyện tuy đã được đổi mới nhưng chưa hoàn toàn theo kịp sự phát triển của phương thức hoạt động của các loại tội phạm và yêu cầu thực tiễn đấu tranh. Bên cạnh đó, áp lực công việc lớn, cường độ lao động cao và đặc điểm nghề nghiệp cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc duy trì rèn luyện thường xuyên của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ.

          Trong bối cảnh đó, phát triển nguồn lực thể chất cần được nhìn nhận không chỉ là hoạt động huấn luyện quân sự, võ thuật đơn thuần mà phải trở thành một cấu phần của chiến lược phát triển nguồn nhân lực Công an nhân dân. Thể lực phải được phát triển đồng bộ với bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, kỹ năng số, năng lực sử dụng khoa học, công nghệ và khả năng làm chủ vũ khí, công cụ hỗ trợ. Chỉ khi con người được phát triển toàn diện cả về trí lực, thể lực và phẩm chất nghề nghiệp thì mới có thể đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

          Đầu tư cho thể lực chính là đầu tư cho năng lực thực thi nhiệm vụ, cho khả năng duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu và cho sức mạnh tổng hợp của lực lượng trong điều kiện bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội ngày càng đặt ra những yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn và khắt khe hơn.

          3. Giải pháp nâng cao nguồn lực thể chất trong Công an nhân dân đáp ứng yêu cầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

          Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển nguồn lực con người là một trong những đột phá chiến lược, đồng thời yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực, sức khỏe và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đối với lực lượng Công an nhân dân, mục tiêu xây dựng lực lượng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” không chỉ đòi hỏi nâng cao trình độ chính trị, pháp luật, nghiệp vụ và năng lực khoa học, công nghệ mà còn yêu cầu xây dựng nguồn lực thể chất đủ mạnh để bảo đảm khả năng thực thi nhiệm vụ trong mọi điều kiện. Thể lực vì vậy cần được nhìn nhận không chỉ là điều kiện bảo đảm sức khỏe cá nhân mà là một bộ phận cấu thành sức mạnh chiến đấu của lực lượng Công an nhân dân. Từ yêu cầu đó, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

          Thứ nhất, đổi mới nhận thức về phát triển nguồn lực thể chất như một bộ phận của chiến lược phát triển nguồn lực con người.

          Cần thống nhất nhận thức rằng phát triển thể lực không phải là hoạt động mang tính phong trào hay chỉ phục vụ các kỳ kiểm tra điều lệnh, quân sự, võ thuật, mà là nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực Công an nhân dân. Trong điều kiện các loại tội phạm ngày càng có xu hướng bạo lực, sử dụng công nghệ cao, vũ khí hiện đại và hoạt động xuyên quốc gia, năng lực phản ứng nhanh, khả năng cơ động, sức bền nghề nghiệp và khả năng chịu áp lực của cán bộ, chiến sĩ trở thành những yếu tố trực tiếp quyết định hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Do đó, yêu cầu phát triển nguồn lực thể chất cần được lồng ghép trong chiến lược xây dựng lực lượng, gắn với quy hoạch cán bộ, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đánh giá cán bộ ở tất cả các cấp.

          Thứ hai, đổi mới chương trình giáo dục thể chất, huấn luyện quân sự, võ thuật theo hướng sát yêu cầu thực tiễn chiến đấu.

          Chương trình giáo dục thể chất tại các học viện, trường Công an nhân dân cần chuyển mạnh từ mục tiêu hoàn thành các tiêu chuẩn kiểm tra sang phát triển năng lực vận động phục vụ trực tiếp nhiệm vụ công tác. Nội dung huấn luyện phải hướng tới phát triển đồng thời sức mạnh, sức bền, tốc độ, khả năng phản xạ, khả năng phối hợp vận động và sức chịu đựng trong điều kiện cường độ cao.

          Đối với các đơn vị chiến đấu, cần tăng cường các bài huấn luyện mô phỏng sát thực tế như truy bắt đối tượng nguy hiểm, xử lý gây rối, chống khủng bố, giải cứu con tin, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, bảo vệ mục tiêu trọng điểm, tác chiến trong môi trường đô thị và môi trường số hóa. Đồng thời, tiếp tục triển khai thống nhất các chương trình huấn luyện điều lệnh, quân sự, võ thuật theo Tài liệu huấn luyện quân sự và sử dụng công cụ hỗ trợ, Tài liệu huấn luyện võ thuật Công an nhân dân và các quy định mới của Bộ Công an; thường xuyên cập nhật nội dung huấn luyện phù hợp với phương thức hoạt động mới của các loại tội phạm.

          Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong huấn luyện; sử dụng thiết bị đánh giá thể lực, hệ thống mô phỏng, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để phân tích khả năng vận động, xây dựng giáo án cá thể hóa, góp phần nâng cao hiệu quả huấn luyện.

          Thứ ba, gắn phát triển thể lực với nâng cao năng lực sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ và phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ.

          Thể lực chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực thực thi nhiệm vụ. Do đó, quá trình huấn luyện cần tích hợp chặt chẽ giữa rèn luyện thể chất với võ thuật Công an nhân dân, kỹ năng sử dụng vũ khí quân dụng, công cụ hỗ trợ, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ và kỹ năng xử lý các tình huống chiến đấu. Việc kết hợp đồng bộ giữa thể lực và kỹ năng nghề nghiệp sẽ giúp cán bộ, chiến sĩ hình thành năng lực tác chiến toàn diện, nâng cao khả năng khống chế đối tượng, bảo đảm an toàn cho lực lượng và Nhân dân, đồng thời hạn chế thương vong trong thực hiện nhiệm vụ. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong các chương trình huấn luyện điều lệnh, quân sự, võ thuật của Bộ Công an hiện nay.

          Thứ tư, xây dựng môi trường phát triển bền vững nguồn lực thể chất.

          Nguồn lực thể chất không chỉ được hình thành thông qua huấn luyện mà còn chịu tác động trực tiếp của điều kiện làm việc, chế độ dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe và môi trường công tác. Vì vậy cần tiếp tục hoàn thiện chế độ khám sức khỏe định kỳ, theo dõi sức khỏe nghề nghiệp, phục hồi chức năng, tư vấn tâm lý và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho cán bộ, chiến sĩ. Đối với các lực lượng thường xuyên thực hiện nhiệm vụ cường độ cao như Cảnh sát cơ động, Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, lực lượng đặc nhiệm, lực lượng bảo vệ mục tiêu, an ninh cơ sở..., cần có chế độ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và phục hồi thể lực phù hợp nhằm duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu lâu dài.

          Song song với đó, cần xây dựng văn hóa rèn luyện thân thể trong toàn lực lượng; coi việc luyện tập thường xuyên là trách nhiệm nghề nghiệp của mỗi cán bộ, chiến sĩ, góp phần hình thành lối sống lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp.

          Thứ năm, hoàn thiện cơ chế quản lý, đánh giá và sử dụng nguồn lực thể chất.

          Việc đánh giá cán bộ cần từng bước chuyển từ coi thể lực là điều kiện tuyển chọn ban đầu sang coi đây là một chỉ số phản ánh năng lực thực thi nhiệm vụ. Đối với từng nhóm lực lượng, từng chuyên ngành, cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn thể lực phù hợp với đặc thù nhiệm vụ; bảo đảm sát thực tiễn thay vì áp dụng thống nhất một hệ tiêu chuẩn chung.

          Cùng với đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu số về sức khỏe và thể lực của cán bộ, chiến sĩ, tích hợp với hệ thống quản lý cán bộ để phục vụ công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng và bảo đảm sức khỏe nghề nghiệp. Việc quản trị dữ liệu thể chất theo hướng số hóa sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản trị nguồn nhân lực, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong Công an nhân dân.

          Thứ sáu, tăng cường đầu tư nguồn lực và hoàn thiện cơ chế bảo đảm cho phát triển thể chất.

          Phát triển nguồn lực thể chất chỉ đạt hiệu quả khi có sự đầu tư tương xứng về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ huấn luyện viên, giáo viên võ thuật, bác sĩ thể thao và hệ thống khoa học huấn luyện. Do đó, cần ưu tiên đầu tư các trung tâm huấn luyện hiện đại, sân bãi luyện tập, thiết bị kiểm tra thể lực, phòng hồi phục chức năng; đồng thời tăng cường hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong và ngoài lực lượng để tiếp thu các phương pháp huấn luyện tiên tiến.

          Việc đầu tư này cần được xác định là đầu tư cho năng lực sẵn sàng chiến đấu, cho chất lượng nguồn nhân lực và cho sức mạnh tổng hợp của lực lượng Công an nhân dân trong dài hạn.

          Nhìn tổng thể, các giải pháp nâng cao nguồn lực thể chất không chỉ nhằm cải thiện sức khỏe của cán bộ, chiến sĩ mà còn hướng tới xây dựng một lực lượng Công an nhân dân có năng lực tác chiến hiện đại, sức bền nghề nghiệp cao và khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của tình hình an ninh, trật tự. Đây cũng chính là quá trình cụ thể hóa quan điểm của Đại hội XIV của Đảng về phát triển toàn diện nguồn lực con người, biến sức khỏe, thể lực và khả năng hành động thành một bộ phận quan trọng của sức mạnh quốc gia và sức mạnh bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới.

Trung tá, TS Dương Thanh Liêm

Phó Trưởng khoa, Học viện Chính trị CAND