Nét độc đáo, sáng tạo của Hồ Chí Minh về các nguyên tắc trong công tác tư tưởng

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt suất. Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Người luôn vận dụng đúng đắn, sáng tạo và phát triển lý luận Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Tại Đại hội đại biểu lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp họp tại Thành phố Tua (tháng 12-1920), trong bài phát biểu, Hồ Chí Minh đã tố cáo tội ác man rợ của thực dân Pháp đối với nhân dân Việt Nam và các dân tộc thuộc địa, đồng thời kêu gọi: “Đảng Xã hội cần phải hoạt động một cách thiết thực để ủng hộ những người bản xứ bị áp bức... Đảng phải tuyên truyền chủ nghĩa xã hội trong tất cả các nước thuộc địa”.  Như vậy, Hồ Chí Minh đã rất coi trọng công tác tuyên tuyền, giáo dục, nâng cao giác ngộ chính trị kể cả ở trong Đảng, trong nhân dân và quốc tế. Người tận dụng mọi diễn đàn để tuyên truyền, giác ngộ chính trị cho quần chúng, đề xuất và giải quyết những vấn đề trọng đại của cách mạng Việt Nam, những vấn đề cơ bản thuộc đường lối chiến lược, sách lược và những chính sách cụ thể.

Trong bối cảnh hiện nay và những năm tiếp theo, toàn cầu hóa và cuộc cách mạng khoa học - công nghệ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế trên phạm vi toàn cầu. Cục diện thế giới sau cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu đã hình thành trật tự đa cực rõ hơn; xu thế dân chủ hóa trong quan hệ quốc tế tiếp tục phát triển; các nước lớn vừa hợp tác, vừa đấu tranh, tranh giành ảnh hưởng, đặc biệt là tài nguyên thiên nhiên, nguồn nhân lực... một cách gay gắt hơn. Hòa bình hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, nhưng xung đột cục bộ, tranh chấp lãnh thổ, biển đảo vẫn diễn ra khó lường, các yếu tố đe dọa an ninh truyền thống và phi truyền thống vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Các thế lực thù địch ra sức tăng cường chống phá về chính trị, tư tưởng, văn hóa, dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo... nhằm thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” đối với Việt Nam. Những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ có xu hướng ngày càng nghiêm trọng, phức tạp như Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) đã khẳng định: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý kể cả một số cán bộ cao cấp suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc...”.

Để khắc phục những vấn đề này, trước hết, phải quán triệt sâu sắc các nguyên tắc trong công tác tư tưởng của Hồ Chí Minh, cụ thể:

Một là, nguyên tắc tính đảng trong công tác tư tưởng.

Đây là nguyên tắc quan trọng hàng đầu của Đảng, nó bảo đảm cho các hoạt động tư tưởng của Đảng được giữ vững trên lập trường giai cấp công nhân. Tính đảng cũng được thể hiện ở sự quán triệt những quan điểm, những kết luận của Đảng đối với những vấn đề đã diễn ra trong lịch sử, đồng thời thể hiện tính chiến đấu cao trong việc phê phán những nhận thức sai trái, luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, nhằm phủ nhận thành quả cách mạng của Đảng và nhân dân ta.

Nguyên tắc này vừa giữ vai trò chủ đạo, định hướng các quan hệ công tác tư tưởng, vừa là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá bản chất của Đảng. Kinh nghiệm thực tế cho thấy, sai lầm, lệch lạc của nhiều đảng cộng sản bắt đầu từ những vấn đề này. Đối với Đảng ta, một đảng ra đời từ một nền nông nghiệp lạc hậu, lại phải thường xuyên đương đầu với nhiều thế lực thù địch, thì việc giữ vững tính đảng trong công tác tư tưởng là nhiệm vụ vô cùng khó khăn, phức tạp. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh đã giải quyết vấn đề đó một cách sáng tạo bằng cách tăng cường tính đảng trong hàng loạt những nhân tố có quan hệ trực tiếp đến hoạt động tư tưởng, như: Chú trọng tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, Cương lĩnh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phát triển hệ tư tưởng của giai cấp công nhân; Mở rộng dân chủ, tăng tính giáo dục thuyết phục; phòng ngừa, phê phán những biểu hiện quan liêu, áp đặt tư tưởng, vi phạm quyền dân chủ của đảng viên và nhân dân; Trong Đảng phải thể hiện rõ sự có tổ chức, có lãnh đạo trên lĩnh vực công tác tư tưởng. Do nhận thức được vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ, đảng viên nên Hồ Chí Minh rất chú trọng giữ vững tính đảng thông qua hàng loạt những hoạt động của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Người yêu cầu cán bộ, đảng viên phải thường xuyên học tập nâng cao giác ngộ chính trị, rèn luyện đạo đức cách mạng, thực hành dân chủ rộng rãi và nghiêm chỉnh thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn đoàn kết, giữ vững kỷ luật, nghiêm chỉnh chấp hành Cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước... Trong các hoạt động tư tưởng, người cán bộ phải đề cao ý trách nhiệm, “chống thói ba hoa” làm lộ bí mật của Đảng, Nhà nước... Do tính chất phức tạp, quyết liệt của lĩnh vực hoạt động, Hồ Chí Minh đòi hỏi người cán bộ, đảng viên hoạt động trên lĩnh vực tư tưởng phải là người chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tính chiến đấu cao, biết phân biệt đâu là ta, đâu là bạn, đâu là kẻ thù.

Hai là, nguyên tắc tính khoa học trong công tác tư tưởng.

Tính khoa học trong công tác tư tưởng là nhận thức hiện thực một cách chính xác, khách quan, trung thực, không làm sai lệch hiện thực lịch sử, không được tô hồng hay bôi đen, xuyên tạc, bóp méo lịch sử trong công tác tuyên truyền. Tính khoa học còn nhằm thúc đẩy sự tư duy sáng tạo để tiếp cận chân lý. Bên cạnh đó, tính khoa học còn đòi hỏi rèn luyện, nâng cao tư duy logic để tổng kết giá trị khoa học, những vấn đề lý luận trong Cương lĩnh, đường lối cách mạng của Đảng.

V.I.Lênin chỉ ra nguyên tắc, chủ nghĩa xã hội khoa học là nền tảng tư tưởng của đảng cộng sản, mọi hoạt động của Đảng phải trên cơ sở khoa học, phản ánh đúng bản chất của đảng cộng sản và tính đa dạng, phức tạp của công tác tư tưởng. Do đó, công tác tư tưởng phải tiến hành khoa học mới có chất lượng, hiệu quả... Đối với Đảng ta, do trình độ nhận thức và năng lực của một bộ phận đội ngũ cán bộ, đảng viên vẫn còn mang đậm dấu ấn của người sản xuất nhỏ, phân tán... Vì vậy, việc thực hiện nguyên tắc này là một yêu cầu rất cấp bách song cũng đặt ra rất nhiều khó khăn. Tính đảng và tính khoa học là thống nhất nhằm hướng tới nhận thức đúng đắn, nâng cao vai trò công tác tư tưởng. Tính đảng là cái bản chất tư tưởng, chính trị có ý nghĩa chỉ đạo phương hướng, bảo đảm cho khoa học phục vụ lợi ích của dân tộc, của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Tính đảng không chỉ giới hạn ở việc khẳng định lập trường, quan điểm của giai cấp công nhân và nhân dân lao động mà còn gắn liền, tác động đến các vấn đề, phương pháp, nội dung, do vậy, trong công tác tuyên truyền, cần nắm vững nguyên tắc không thể tách rời tính đảng khỏi tính khoa học, kết hợp tính đảng và tính khoa học là nguyên tắc, cơ bản, cốt lõi trong công tác tuyên truyền.

Ba là, công tác tư tưởng phải gắn bó với thực tiễn cuộc sống.

Trên thực tế, mỗi đảng hoạt động trong những hoàn cảnh khác nhau nên các nhu cầu trên lĩnh vực công tác tư tưởng cũng khác nhau. Hơn nữa, nếu xa rời hiện thực cuộc sống, công tác tư tưởng dễ rơi vào sai lầm hoặc là giáo điều, hoặc chủ quan duy ý chí. Việt Nam, một nước ở khu vực châu Á, có nhiều đặc điểm khác biệt với các nước châu Âu nên việc nhận thức và quán triệt nguyên tắc này là tất yếu, khách quan, điều kiện tiên quyết bảo đảm cho cách mạng thắng lợi.

Để bảo đảm nguyên tắc này trong công tác tư tưởng, Hồ Chí Minh thường xuyên lưu ý những đặc điểm, hoàn cảnh đặc thù của cách mạng Việt Nam đối với cán bộ, đảng viên. Trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo sự nghiệp cách mạng, Hồ Chí Minh rất coi trọng việc phát huy tính tự chủ, độc lập, sáng tạo của cán bộ, đảng viên; yêu cầu cán bộ, đảng viên thường xuyên học tập, nắm vững bản chất, tinh thần lý luận Mác - Lênin để vận dụng trong thực tiễn cho đúng. Do công tác tư tưởng xuất phát từ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy hoạt động thực tiễn, vì vậy, cán bộ làm công tác tư tưởng phải tăng cường thâm nhập cuộc sống, tìm hiểu, nắm vững tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, phải gắn bó với cơ sở, với quần chúng, thực hiện thống nhất lời nói đi đôi với việc làm. Phải làm tốt công tác tổng kết kinh nghiệm, phát hiện và nhân rộng những nhân tố mới, đưa thực tiễn phát triển đi lên, khiêm tốn học hỏi kinh nghiệm của các nước để vận dụng sáng tạo vào điều kiện nước mình... Đồng thời, với quá trình vận dụng sáng tạo các nguyên tắc về công tác tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tiến hành công tác tư tưởng phải trên lập trường nhân đạo cộng sản, có lòng tin ở con người, khơi dậy giá trị đạo đức tốt đẹp, tính nhân văn của con người. Trong các hoạt động tư tưởng phải thể hiện tính văn hóa cao, giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc và tiếp thu văn minh nhân loại...

Ngoài ra, Hồ Chí Minh còn bổ sung nhiều kinh nghiệm quý giá về xây dựng tư tưởng, định hướng tư tưởng, triển khai công tác tư tưởng cũng như kinh nghiệm đấu tranh khắc phục những tàn dư tư tưởng phong kiến trong một nước nông nghiệp tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa...

Nhằm xây dựng Đảng ta thực sự là đảng cách mạng, Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư  Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ khẳng định: “Nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, đánh giá đúng sự thật. Kết hợp giữa “xây” và “chống”; “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Kiên quyết, kiên trì thực hiện với quyết tâm chính trị cao, nỗ lực lớn; phát huy sự chủ động, sáng tạo và sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của nhân dân, trong đó cán bộ lãnh đạo, quản lý, trước hết là cán bộ cấp cao, cán bộ chủ chốt, người đứng đầu các cấp là nòng cốt; thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp để đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có hiệu quả, nhất là những vụ việc gây bức xúc trong dư luận để củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng”

Nghiên cứu, quán triệt các nguyên tắc công tác tư tưởng của Hồ Chí Minh là một việc làm hết sức quan trọng và cấp thiết, nhất là trong thời điểm hiện nay lại càng quan trọng và cấp thiết hơn bao giờ hết. Thực tế cho thấy, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng từ một nguy cơ đã trở thành hiện thực và nếu không khắc phục kịp thời sẽ đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ. Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên, tổ chức đảng phải thấm nhuần và quán triệt sâu sắc các nguyên tắc trong công tác tư tưởng của Hồ Chí Minh nhằm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

 

Vũ Quang Ánh

Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.

Nguồn Tạp chí lý luận chính trị CAND

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Xem nhiều nhất

Liên kết website