Theo nguồn tin nước ngoài, Hải quân Mỹ hiện đã triển khai nhiều tàu chiến, tàu sân bay, một tàu ngầm hạt nhân, hàng trăm máy bay và các thiết bị chiến tranh cùng khoảng 16.000 quân nhân tới vùng biển Caribe, đồng thời phá hủy các tàu cao tốc trên vùng biển quốc tế mà Washington cáo buộc được dùng để buôn lậu ma túy từ Venezuela. Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết nước này đã khởi động Chiến dịch “Mũi giáo phương Nam”, do Bộ Tư lệnh miền Nam và Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp triển khai. Liệu rằng, Chiến dịch do Mỹ phát động có chỉ nhằm vào các tàu buôn ma túy hay đó chỉ là cái cớ để can thiệp sâu vào Venezuela nhằm lật đổ chế độ của Tổng thống hợp hiến Maduro.
1. Những động thái đến từ phía Hoa Kỳ
Căng thẳng giữa hai quốc gia đã leo thang nghiêm trọng trong hơn hai thập kỷ qua. Từ các biện pháp trừng phạt kinh tế toàn diện, phong tỏa tài chính, cấm vận dầu mỏ, đến những tuyên bố về khả năng sử dụng vũ lực, mối quan hệ này đang đi theo quỹ đạo nguy hiểm. Nguy cơ chiến tranh không chỉ xuất phát từ mối quan hệ song phương. Venezuela đã trở thành điểm giao thoa của nhiều lợi ích địa chính trị đối lập: chiến trường cạnh tranh Mỹ - Trung - Nga, biểu tượng của cuộc đấu tranh tư tưởng tại Mỹ Latinh và thị trường năng lượng chiến lược với trữ lượng dầu lớn nhất thế giới. Những động thái đáng chú ý gây căng thẳng trên vùng biển Caribe của Mỹ gồm:
Khôi phục, nâng cấp các căn cứ quân sự tại Puerto Rico và El Salvador
Cùng với các hoạt động tấn công các tàu nghi chở ma túy trên biển, các cơ sở quân sự tại Puerto Rico và El Salvador được giới quan sát ghi nhận mức độ hoạt động gia tăng một cách bất thường của quân đội Mỹ. Căn cứ hải quân Roosevelt Roads ở Puerto Rico – vốn bị đóng cửa từ năm 2004 – đã được khôi phục hoạt động. Trong khi đó, cơ sở an ninh tại sân bay quốc tế El Salvador, vốn trước đây chỉ được sử dụng cho máy bay trinh sát không vũ trang, nay bắt đầu tiếp nhận máy bay tấn công có vũ trang. Vị trí gần bờ biển El Salvador giúp cơ sở này đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch của Mỹ tại Thái Bình Dương. Hãng tin CNN phân tích dữ liệu hình ảnh vệ tinh cho thấy đã xuất hiện máy bay AC-130J xuất hiện tại căn cứ Comalapa ở El Salvador - nơi chủ yếu phục vụ các nhiệm vụ giám sát hàng hải, với các loại máy bay tầm ngắn như P-8A Poseidon và P-3 Orion thuộc Hải quân Mỹ và Cơ quan Hải quan – Biên phòng (CBP). Máy bay AC-130J được trang bị hai khẩu pháo, trong đó có một pháo 105mm bố trí bên trái thân máy bay Các bức ảnh chụp được tại Aguadilla cho thấy, ít nhất có 7 UAV MQ-9 Reaper đang được triển khai ở Puerto Rico. Chúng mang theo tên lửa AGM-114 Hellfire – loại vũ khí được thiết kế để tiêu diệt xe tăng, nhưng nay trở thành vũ khí chủ lực trong các chiến dịch tấn công mục tiêu mặt đất bằng UAV.
Dồn dập hoạt động tấn công các tàu nghi vận chuyển ma túy với chi phí lớn
Từ đầu tháng 9 đến nay (19.11.2025), quân đội Mỹ đã tiến hành 23 cuộc tấn công, phá hủy hơn 20 tàu nghi chở ma túy và khiến gần 100 người thiệt mạng. Washington cho biết chiến dịch này nhằm ngăn chặn dòng ma túy chảy vào lãnh thổ Mỹ. Tuy nhiên, Bộ Chiến tranh Mỹ vẫn chưa công khai xác nhận cụ thể những loại khí tài được sử dụng trong các cuộc tấn công.
Theo Hãng tin Reuters, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 28-10 thông báo lực lượng Mỹ đã phá hủy bốn tàu bị tình nghi đang vận chuyển ma túy ở vùng biển phía đông Thái Bình Dương, trong ba cuộc tấn công diễn ra vào ngày 27-10, khiến 14 người thiệt mạng và một người sống sót. Ông P.Hegseth tuyên bố: “Chúng ta sẽ truy vết chúng, kết nối các đầu mối, rồi săn tìm và tiêu diệt chúng”. Sau đó, ngày 09.11.2025, cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào 2 tàu nghi chở ma túy ở phía đông Thái Bình Dương đã khiến 6 người thiệt mạng. Tuy nhiên, hầu hết những người bị thiệt mạng đều không được công bố danh tính cũng như Lầu Năm góc chưa đưa ra bằng chứng nào để chứng minh họ có mối liên hệ với hoạt động buôn bán ma túy có tổ chức.
Mỹ điều động nhiều phương tiện, vũ khí áp sát Venezuela
Kinh phí cho các hoạt động của các lực lượng Mỹ tại vùng biển Caribe được cho là không hề nhỏ. Các nghị sĩ Mỹ đã yêu cầu Lầu Năm Góc làm rõ chi phí chiến dịch, nhưng theo các nguồn tin, các quan chức báo cáo trước Quốc hội gần đây chưa nêu tổng con số. Họ thừa nhận rằng mỗi đợt tấn công thường tiêu tốn hàng trăm nghìn USD, bao gồm chi phí giờ bay và giá vũ khí được sử dụng. Theo những nguồn tin tin cậy, Một tên lửa Hellfire có giá khoảng 150.000 USD, chi phí vận hành UAV Reaper vào khoảng 3.500 USD/giờ bay, trong khi tiêm kích F-35 tốn khoảng 40.000 USD/giờ. Chi phí giờ bay của máy bay AC-130J chưa được công bố, nhưng mẫu tiền nhiệm AC-130U từng có chi phí hơn 40.000 USD/giờ bay.
Điều tàu sân bay hiện đại nhất để “ngăn chặn ma túy” – những ẩn ý đằng sau đáng quan ngại
Hiện Mỹ tiếp tục điều thêm nhiều khí tài quân sự tới vùng Caribe, bao gồm nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford. Trước những động thái trên, giới thạo tin trong Quốc hội Mỹ cho rằng, rất khó để giải thích rõ lý do tại sao chính quyền cần tập trung quá nhiều khí tài hạng nặng chỉ để tiêu diệt những chiếc thuyền nhỏ trong chiến dịch này. Mặc dù chính quyền Tổng thống Donald Trump thông báo với Quốc hội rằng, sự hiện diện của tàu sân bay nhằm hỗ trợ chiến dịch chống ma túy và thu thập tình báo. Mặc dù chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa quyết định phát động một chiến dịch quân sự chống lại Venezuela, nhưng không ai có thể khẳng định rằng nó có thể bị hủy bỏ hoàn toàn hoặc có thể diễn ra trong thời gian tới. Và vì vậy, những động thái quân sự của Mỹ đang làm dấy lên lo ngại về khả năng nước này mở rộng hoạt động quân sự nhằm vào lãnh thổ Venezuela.
2. Động thái đáp trả không kém phần cứng rắn từ phía Venezuela
Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 01.9.2025, ông Maduro cho rằng việc Washington tăng cường hải quân gần lãnh hải Venezuela là “mối đe dọa lố bịch, phi lý, vô đạo đức và là tội ác đẫm máu”; và “Đối mặt với áp lực quân sự tối đa này, chúng tôi đã tuyên bố mức độ sẵn sàng cao nhất để bảo vệ Venezuela”, ông Maduro nói. Đồng thời, ông nhấn mạnh chính phủ đã điều động quân đội tới các khu vực ven biển và biên giới với Colombia, đồng thời kêu gọi người dân tham gia lực lượng dân quân tự vệ. Ông cảnh báo, “Venezuela đang phải đối mặt với mối đe dọa lớn nhất từng thấy ở châu lục này trong 100 năm qua. Chưa bao giờ có tình huống như thế”, đồng thời tuyên bố, quân đội nước này đã có sự chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho mọi tình huống.
Trước sự đe dọa từ phía Hoa Kỳ, quân đội Venezuela được cho là đã triển khai nhiều loại vũ khí, phần lớn là thiết bị do Nga sản xuất, đồng thời chuẩn bị kế hoạch phản kháng theo kiểu du kích và chiến thuật “kháng cự kéo dài”. Trong trường hợp bị tấn công, họ sẽ phân tán lực lượng về hơn 280 địa điểm để tiến hành phá hoại, phục kích và tạo tình trạng vô chính phủ ở thủ đô Caracas nhằm khiến đất nước “không thể kiểm soát được” đối với lực lượng nước ngoài. Cách tiếp cận này cho thấy chính quyền Tổng thống Nicolas Maduro hiểu rõ sự chênh lệch quá lớn giữa quân đội Venezuela và Mỹ, và tìm cách dựa vào chiến tranh phi truyền thống để răn đe đối phương.
Ngày 12.11.2025, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino Lopez thông báo, gần 200.000 binh sĩ đã được huy động và đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu toàn diện. Các lực lượng lục quân, hải quân, không quân và lực lượng dự bị được lệnh tiến hành các cuộc diễn tập quân sự đến hết ngày 13.11.2025 nhằm kiểm tra khả năng phòng thủ của đất nước. Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cũng bác bỏ các cáo buộc liên quan đến ma túy, cho rằng Washington đang “dựng lên một cuộc chiến mới” thông qua việc tăng cường hiện diện quân sự. Ông cho rằng, Mỹ đang lợi dụng cái gọi là “chiến dịch chống ma túy” làm cái cớ cho một âm mưu thay đổi chế độ ở Venezuela. Tổng thống Maduro tuyên bố sẵn sàng chiến đấu nếu bị lực lượng Mỹ tấn công, trong bối cảnh Washington điều thêm tàu chiến và lính thủy đánh bộ tới vùng Caribê với lý do đối phó với các băng đảng ma túy Mỹ Latin.
3. Phản ứng từ cộng đồng quốc tế trước nguy cơ chiến tranh giữa Mỹ và Venezuela
Các hành động quân sự của Mỹ đã vấp phải phản ứng quan ngại từ cộng đồng quốc tế. Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp quốc cùng nhiều lãnh đạo trong khu vực đã lên tiếng yêu cầu chính quyền D.Trump làm rõ đối tượng bị tấn công và cơ sở pháp lý của những hoạt động này. Bà Elizabeth Dickinson – chuyên gia khu vực Andes của Tổ chức Khủng hoảng quốc tế nhận định: Điều này khiến Venezuela và tất các khu vực lo lắng. Tất cả đang nín thở theo dõi Mỹ sẵn sàng sử dụng quân sự đến mức nào. Tuy nhiên, Washington khẳng định, đây là biện pháp “chính đáng” để ngăn chặn dòng ma túy vào Mỹ. Mặc dù vậy, nhiều nghị sĩ Quốc hội Mỹ và một số đồng minh cũng đặt ra nghi hoặc về cơ sở pháp lý cho các vụ tấn công trên biển quốc tế. Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho biết, họ có quyền tiến hành chiến dịch, với ý kiến pháp lý của Bộ Tư pháp khẳng định các quân nhân Mỹ được miễn truy cứu trách nhiệm.
Đứng trước nguy cơ chiến tranh có thể xảy ra, Moscow – một trong những đối tác chiến lược lâu năm của Caracas, ngày 15.11.2025, Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov tuyên bố, Nga tái khẳng định sự đoàn kết với người dân và chính quyền Venezuela trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực Nam Caribe. Trước đó một ngày (14.11), người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov bày tỏ hy vọng sẽ không có bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây bất ổn tình hình xung quanh Venezuela và khu vực Caribe. Tại cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (10.10.2025), Đại sứ Nga tại Liên Hiệp Quốc Vassily Nebenzia khẳng định Venezuela có mọi lý do để tin rằng Mỹ đã sẵn sàng chuyển từ đe dọa sang hành động chống lại nước này, theo Reuters.
Theo các nguồn tin từ phương Tây, Nga được cho là đã chuyển hàng trăm tên lửa phòng không và máy bay không người lái cảm tử (UAV kamikaze) Geran-2 nhằm giúp Venezuela đối phó với nguy cơ xảy ra đối đầu quân sự với Mỹ, nguồn tin từ Defense News cho biết. Tuy nhiên, cả chính quyền Moscow lẫn Caracas đều chưa bình luận về những báo cáo như vậy.
Không những vậy, hiện đang xuất hiện thông tin liên quan đến hàng hóa có thể đã được gửi đến Venezuela còn gồm cả tên lửa phòng không cho các tổ hợp Pantsir-S1 và Buk-M2E. Các phương tiện truyền thông phương Tây cho rằng, Nga đang chuyển vũ khí và đạn dược cho Caracas sau khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro chính thức yêu cầu Moscow hỗ trợ quân sự theo thỏa thuận đối tác chiến lược.
Thông tin về các chuyến bay chở vũ khí từ Nga đến Venezuela xuất hiện trên báo chí phương Tây
Cùng với Nga, theo Hoàn Cầu thời báo, tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp quốc hôm 10.10 vừa qua, Đại diện thường trực của Trung Quốc tại Liên Hiệp quốc - Phó Thông phát biểu nhấn mạnh rằng, Trung Quốc kêu gọi Mỹ ngay lập tức chấm dứt những hành động liên quan để tránh leo thang thêm tình hình ở vùng Caribbean. Ông Phó kêu gọi Mỹ không lấy cớ chống buôn bán ma túy để gây nguy hiểm cho an ninh hàng hải của các quốc gia, cũng như quyền tự do và các quyền mà các nước được hưởng theo luật pháp quốc tế.
Không chỉ vấp phải sự phản đối từ phía Nga và Trung Quốc, Mỹ còn vấp phải sự thiếu ủng hộ của các đồng minh thân cận. Theo Reuters, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot hôm 11.11.2025 đã bày tỏ quan ngại về các chiến dịch quân sự của Mỹ tại khu vực Caribe, cho rằng những hành động này vi phạm luật pháp quốc tế. Hãng CNN cũng dẫn các nguồn thạo tin cho biết Vương quốc Anh đã ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Mỹ liên quan đến các tàu bị tình nghi buôn ma túy ở vùng Caribe vì London “không muốn trở thành đồng lõa” với các vụ không kích của Washington. Phía Anh cũng tin rằng các dữ liệu này có thể được Washington tận dụng để phục vụ cho các cuộc tấn công quân sự vào Venezuela mà London cho là “bất hợp pháp”.
Trong bối cảnh thế giới vốn đã đầy rẫy khủng hoảng và đối đầu, với những động thái quân sự dồn dập từ cả 2 phía, nguy cơ nổ ra xung đột quân sự giữa Mỹ và Venezuela dường như đã sắp cận kề, khiến khu vực Mỹ Latinh đứng trước nguy cơ trở thành tâm điểm bất ổn mới. Chắc chắn một điều rằng, thế giới cần lúc này không phải là thêm một cuộc chiến nữa, mà cần hơn là sự kiềm chế của mỗi bên và đối thoại. Giải quyết mâu thuẫn và tranh chấp thông qua thương lượng là con đường duy nhất để kiến tạo một nền hòa bình bền vững. Các bên đều có lý do riêng để bảo vệ lợi ích của mình, nhưng chiến tranh và vũ lực không thể là giải pháp lâu dài.
Đình Thiện – Hoài Thu
TÀI LIỆU THAM KHẢO
2. Mỹ tấn công tàu nghi chở ma túy ở Thái Bình Dương khiến 3 người thiệt mạng, https://baomoi.com/my-tan-cong-tau-nghi-cho-ma-tuy-o-thai-binh-duong-khien-3-nguoi-thiet-mang-c53775428.epi
3. Mỹ bắn nổ 4 tàu nghi chở ma túy ở Thái Bình Dương, 14 người thiệt mạng, https://tuoitre.vn/my-ban-no-4-tau-nghi-cho-ma-tuy-o-thai-binh-duong-14-nguoi-thiet-mang-20251029001844117.htm
4. Venezuela cảnh báo nguy cơ xung đột lớn nhất 100 năm trước sức ép từ Mỹ, https://tuoitre.vn/venezuela-canh-bao-nguy-co-xung-dot-lon-nhat-100-nam-truoc-suc-ep-tu-my-20250902070313747.htm
5. Nga đã chuyển hàng tên lửa phòng không và UAV Geran 2 cho Venezuela, https://kienthuc.net.vn/nga-da-chuyen-hang-ten-lua-phong-khong-va-uav-geran-2-cho-venezuela-post1583965.html
Kỳ 3: Nguyên nhân và những kịch bản có thể diễn ra tại khu vực Mỹ Latinh